آرتروز زانو

آرتروز زانو

آرتروز زانو چیست؟

علیرغم اینکه در ۹۵% موارد آرتروز زانو با افزایش سن ایجاد می شود و سن بیشتر از ۵۰ سال ریز فاکتور اصلی آرتروز زانو می باشد اما گاهی ما آرتوز را در سنین پایین تر هم داریم که دلیل آن می تواند ارث و جنبه های ژنتیک در فرد یا صدمات و عفونتها باشد. همچنین چاقی بیش از حد ممکن است سن طبیعی آرتروز را پایین آورد.

آرتروز زانو یک روند تخریب غضروف و افزایش ساخت استخوان می باشد به گونه ای که غضروف بین استخوانهای ساق و ران در فرد شروع به تخریب می کند و استخوانهای لبه ساق و ران شروع به افزایش ساخت می کنند. این روند موجب می شود استخوانها استکاک بیشتری با یکدیگر داشته باشند و خاصیت ارتجاعی غضروف کاهش می یابد. در واقع همین آرتروز زانو است که سبب درد، تورم، سفتی، کاهش قدرت حرکت و گاهی استخوان سازی اضافی و بزرگ شدن استخوان زانو در فرد می شود.

چه کسی دچار آرتروز زانو می شود؟

آرتروز زانو شایعترین فرم التهاب مفصل یا آرتریت می باشد و علیرغم اینکه عنوان شد آرتروز زانو ممکن است در سنین جوانتر هم رخ بدهد اما به صورت شایعتر در سنین قبل از ۴۵ سال ایجاد می شود.

آرتروز در بین زنان از مردان شایعتر می باشد و کلا زانو شایعترین مفصلی است که دچار آرتروز می شود.

دلایل آرتروز چیست؟

شایعترین علت آرتروز افزایش سن می باشد و تمام  افراد بعد از سنی که ممکن است متغیر باشد ولی اغلب بین ۵۰ سال تا ۶۵ می باشد دچار درجاتی از آرتروز می شوند. بر اثر افزایش سن و سال قدرت غضروف برای ترمیم کاهش یافته و لذا صدمات جزعی به غضروف زانو به راحتی ترمیم نمی شود.

افزایش وزن نیز موجب افزایش فشار در تمامی مفاصل و بخصوص مفصل زانو می باشد و اضافه وزن موجب آرتروز زانو بیشتر از سایر مفاصل می شود. جالب است بدانید که هر یک کیلوگرم اضافه وزن موجب افزایش ۳ تا ۴ کیلوگرم فشار اضافی روی زانو ها می شود.

ژنتیک: جهش های ژنی می تواند زمینه را برای ابتلا به آرتروز زانو تسهیل کند. این جهش های ژنی ممکن است منجر به تغییراتی در ظاهر استخوانهای اطراف زانو شود و زمینه را برای آرتروز زانو فراهم نماید.

جنسیت: زنان بالای سن ۵۵ سال بیشتر از مردان مستعد ابتلا به آرتروز زانو می باشند.

استرس ها و صدمات مکرر به زانو: این مورد می تواند تا حدودی به شغل فرد وابسته باشد. افرادی که شغل آنها موجب استرس زیاد و کار کشیدن زیاد از زانو  می شود مانند افرادی که زیاد چهر زانو می زنند یا زیاد چمباتمه می زنند و همچنین افرادی که وزنه های سنگین بیشتر از ۲۰ کیلوگرم بلند می کنند مستعد صدمه به مفصل زانو هستند.

بعضی از ورزشها: ورزشکارانی که در زمینه های فوتبال، تنیس، دویدنهای طولانی مدت فعالیت دارند استعداد بیشتری در ابتلا به آرتروز زانو دارند. این امر بدان دلیل است که این ورزشکاران در معرض صدمات بیشتری برای زانو هستند. البته شایان ذکر است که ورزش منظم متوسط به دلیل افزایش قدرت عضلات اطراف زانو موجب کاهش آرتروز زانو می شوند اما صدمات زانو مانند پارگی رباط یا منیسک در ورزشهای سنگین اتفاق می افتد زمینه را برای آرتروز زانو محیا تر می نماید.

سایر بیماریهای تاثیر گذار در ابتلا به آرتروز زانو: بیماریهایی مانند روماتیسم مفصلی و یا بیماریهای متابولیک یا افزایش هورمون رشد بیماریهای نادرتری هستند که زمینه را برای آرتروز زانو فراهم می نماید.

علائم آرتروز زانو چیست؟

  • درد که در زمان فعالیت افزایش می یابد و با استراحت کاهش می یابد.
  • تورم
  • احساس گرما در مفصل
  • خشکی زانو خصوصا صبح بعد از بیدار شدن یا زمانی که فرد کمی استراحت کرده و بلند می شود.
  • احساس کریپتاسیون یا صدای احساس خرد شدگی در مفصل

چگونه آرتروز زانو شناخته می شود؟

تشخیص اصلی آرتروز زانو به کمک معاینه بالینی پزشک، شرح حال و علائم می باشد.

سن فاکتور مهمی برای زدن برچسب آرترزو برای فرد می باشد. جر موارد بسیار نادر آرتروز زانو را در سنین کمتر از ۴۵ سال بکار نمی بریم. همچنین عکس ساده زانو دارای چندین معیار اصلی می باشد که بر اساس آن هم آرتروز زانو تشخیص داده می شود و هم شدت و درجه بندی برای آن تعیین می گردد.

درمان آرتروز زانو

بیماری آرتروز زانو بر اساس معیارهای رادیولوژیک و معاینات بالینی به چهار مرحله تقسیم می شود که سه مرحله ابتدایی آن دارای درمان غیر جراحی است و تنها مرحله چهارم در صورتی که فعالیت روزمره فرد را مختل کرده باشد نیاز به جراحی دارد.

 درمانهای رایج در آرتروز زانو عبارتند از:

  • کاهش وزن: در بعضی از مقالات و کتابها آمده است که کاهش وزن در حد ۵ کیلوگرم می تواند بین ۳۰ تا ۵۰ درصد درد زانو در موارد متوسط را کاهش دهد.
  • ورزش: ورزش یکی از اساسی ترین رکنهای تقویت مفصل زانو و حفظ انعطافپذیری و کاهش درد اطراف زانو می شود.ورزش در هر دو نوع تقویتی و کششی آن باید انجام شود تا به نحو موثری در آرتروز زانو تاثیر داشته باشد. ورزشهای آرتروز زانو امروزه با ورزشهایی که در سالهای قبل داده می شد تفاوتهایی کرده بهتر است بیماران جدیدترین و بروز ترین ورزشها را از متخصص طب فیزیکی یا طب ورزش درخواست کنند.
  • دارو درمانی: استفاده از داروهای ضدالتهابی در یک مقطع کوتاه برای بیماران کمک کننده است اما مصرف سرخود و گاه و بیگاهی مسکن تنها سبب افزایش صدمه مفصلی به دلیل افزایش فعالیت نابجا می شود.
  • طب سوزنی و لیزر درمانی از درمانهای موثر و بی ضرر در درمان آرتروز زانو می باشند که مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا FDA می باشد.

داروهای تحت عنوان غضروف ساز کمک چندانی به درمان آرتروز زانو نمی کنند اما استفاده کوتاه مدت آنها در موارد متوسط آرتروز زانو کمک کننده است.

  • استفاده از کفی های مناسب و در مرحله دوم استفاده از زانوبندهای طبی خاص می تواند به کنترل علائم آرتروز زانو کمک کند.
  • تزریق ژل و اسید هیارونیک و ژلهای زانو موجب لغزندگی و کاهش استکاک در زانو می شود و در کنترل علائم آرتروز زانو موثر است.

سه درمان جدید در کنترل علائم آرتروز زانو و درمان آن عبارتند از:

  • پرولوتراپی
  • ازون درمانی
  • پی آر پی

این تکنیکهای جدید که عمدتا توسط متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی انجام می شود کمک شگرفی به درمان آرتروز زانو در مواردی که نیاز به جراحی نیست می کند.

 

جراحی زانو در موارد پیشرفته آرتروز که به درجه چهار رسیده و با اقدامات غیر جراحی پاسخ نداده کاندید عمل جراحی زانو می باشد.