درمان روماتیسم ستون فقرات: درد کمر هنگام نشستن و خم شدن

Surgeons removing appendix, Pretoria, Gauteng Province, South Africa
درمان جراحی دیسک کمر با لیزر و هزینه آن
December 31, 2016
laser
کاربرد لیزر تراپی (لیزر درمانی) در طب فیزیکی
January 3, 2017
1070-456

“اسپوندیلیت آنکیلوزان” یا ” بیماری رماتیسم ستون فقرات ” یک بیماری مزمن است که به‌صورت عمده ستون فقرات را تحت تأثیر قرار می‌دهد. علت بروز بیماری ناشناخته است اما تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی می‌تواند در پدید آمدن این بیماری نقش داشته باشند. بیماری روماتیسم ستون فقرات از طریق ترکیب نشانه‌های بالینی و یافته‌های رادیولوژی مانند وجود کمردرد التهابی، آنتزیت (التهاب محل اتصال استخوان‌ها به رباط یا تاندون‌ها) و یا آرتریت تشخیص داده می‌شود.

اگر در ناحیه کمر شما به‌آرامی دردی ایجاد شد و در صبح شدت ان بدتر گردید و یا در نیمه دوم شب شما را از خواب بیدار کرد، به‌خصوص اگر این درد را با ورزش بهبود یابد و با استراحت بدتر گردد، به پزشک مراجعه کرده و به دنبال اقدامات درمانی باشید.
همچنین اگر چشم شما قرمز و دردناک شد و یا دچار حساسیت شدید به نور یا تاری دید شدید، بلافاصله به متخصص طب فیزیکی مراجعه نمایید.
در اغلب موارد، متخصصان طب فیزیکی و توان‌بخشی با استفاده از ترکیبی از داروها، مواد تزریقی، تمرینات و روش‌های دیگر درمانی، به درمان بیماران می‌پردازند.برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد این بیماری و یا رزرو مشاوره در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توان‌بخشی پیشگام، شما می‌توانید با ما از طریق شماره تلفن  ۰۹۱۲۸۹۴۰۳۳۱  و  ۶۶۵۷۶۹۹۱-۰۲۱ ارتباط برقرار کنید.

علت بروز بیماری روماتیسم ستون فقرات


برای اسپوندیلیت آنکیلوزان هیچ علت خاص و شناخته‌شده‌ای مشخص نشده است، هرچند به نظر می‌رسد عوامل ژنتیکی در بروز ان نقش داشته باشند. به‌طور خاص، افرادی که ژنی به نام (HLA-B27) در خود دارند، شانس ابتلایشان به روماتیسم ستون فقرات افزایش می‌یابد. بااین‌حال، تنها برخی از افراد حامل این ژن، دچار این بیماری می‌شوند.

عوامل خطر


  •  جنس: احتمال ابتلای مردان به روماتیسم ستون فقرات نسبت به زنان بیشتر است.
  • سن: به‌طورکلی شروع بیماری در اواخر نوجوانی یا اوایل دوران بلوغ بیشتر است.
  •  وراثت: اکثر افراد مبتلا به روماتیسم ستون فقرات، حامل ژن (HLA-B27) می‌باشند.

علائم اسپوندیلیت آنکیلوزان


علائم و نشانه‌های اولیه می‌تواند شامل درد و خشکی پایین کمر و لگن، به‌خصوص در صبح و بعد از دوره‌ای عدم فعالیت باشد. درد گردن و خستگی نیز رایج است. باگذشت زمان ممکن است در فواصل زمانی نامنظم، علائم بدتر شود، بهبود یابد و یا متوقف شود.

شایع‌ترین مناطق درگیر در روماتیسم ستون فقرات


  • مفاصل پایه‌ای ستون فقرات و لگن (ساکروایلیاک)
  • مهره‌های پایینی کمر
  •  محل اتصال تاندون‌ها ولیگامان‌ها به استخوان‌ها، به‌طور عمده در ستون فقرات، اما گاهی اوقات پشت پاشنه نیز درگیر می‌شود.
  •  غضروف بین استخوان‌های سینه و دنده‌ها
  •  مفصل ران و شانه‌ها

عوارض روماتیسم ستون فقرات


در روماتیسم شدید ستون فقرات ، به‌عنوان بخشی از تلاش بدن برای بهبود بیماری، فرمی از استخوان‌های جدید شکل می‌گیرد. این استخوان‌های جدید به‌تدریج بین مهره‌ها فاصله انداخته و درنهایت باعث ادغام شدن بخشی از مهره‌ها می‌گردد. درنتیجه آن قسمت از ستون فقرات سفت شده و انعطاف‌پذیری ان کاهش می‌یابد. همچنین ادغام یا درهم‌رفتگی استخوان‌ها (فیوژن) می‌تواند، قفسه سینه را سفت کرده و ظرفیت و عملکرد ریه را محدود نماید.
دیگر عوارض می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  •  التهاب چشم‌ها (یووئیت).
  • شکستگی‌های فشاری.
  •  مشکلات قلبی.

تشخیص


  • معیارهای بالینی:
    • کمردرد، برای بیش از سه ماه؛ که با ورزش بهبود می‌یابد و با استراحت برطرف نمی‌شود.
    • محدودیت حرکتی ستون فقرات کمری در هر دو محور ساژیتال و فرونتال.
    • محدودیت اتساع قفسه سینه نسبت به حالت طبیعی در سن و جنس‌های مختلف.
    • معیارهای رادیولوژی: وجود” ساکروایلئیت”(التهاب مفصل ساکروایلیاک) در تصویربرداری اشعه ایکس.

اگر در بیماری سه نشانه بالینی وجود داشته باشد و یا اگر شواهد رادیولوژی مثبت باشد ولی علائم بالینی در بیمار نباشد، پزشک به وجود روماتیسم ستون فقرات مشکوک می‌گردد. اما اگر شواهد رادیولوژی مثبت باشد و حداقل یکی از علائم بالینی در بیمار وجود داشته باشد، تشخیص روماتیسم ستون فقرات قطعی می‌گردد.

درمان روماتیسم ستون فقرات


درمان روماتیسم ستون فقرات معمولاً شامل مواردی همچون: استفاده از داروها به‌منظور کاهش التهاب و یا سرکوب سیستم ایمنی برای جلوگیری از پیشرفت این بیماری و درمان‌های فیزیکی و تمرینات ورزشی می‌گردد. داروها می‌توانند التهاب ستون فقرات و دیگر مفاصل و اندام‌ها را کاهش دهند. درمان طب فیزیکی و تمرینات ورزشی به بهبود وضعیت بیمار کمک کرده و تحرک ستون فقرات و ظرفیت ریه‌ها را افزایش می‌دهد.

داروها

02

  • برای کاهش درد و سفتی ستون فقرات و مفاصل دیگر می‌توان از آسپرین و سایر داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID) استفاده نمود.
  • در برخی از افراد مبتلا به روماتیسم ستون فقرات، التهاب مفاصل دیگر به‌جز ستون فقرات (مانند لگن، زانو، مچ پا و..) به مشکل اصلی بیمار تبدیل می‌شود. ممکن است التهاب در این مفاصل، به‌تنهایی به NSAID ها پاسخ ندهد. برای این افراد، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی بدن نیز باید در نظر گرفته شود.
  • تحقیقات نشان داده است در افراد مبتلا به روماتیسم ستون فقرات که نسبت به داروهای ضدالتهابی پاسخ نمی‌دهند، داروهای جدیدی که به یک پروتئین پیام‌رسان تولیدکننده التهاب، حمله می‌کنند، می‌توانند مؤثر واقع شود. این پروتئین پیام‌رسان،” فاکتور نکروزی تومور (TNF) ” نام دارد. نشان داده‌شده است، این داروهای مسدودکننده (TNF) در درمان اسپوندیلیت آنکیلوزان با متوقف کردن فعالیت بیماری، کاهش التهاب و بهبود تحرک ستون فقرات، می‌توانند بسیار مؤثر عمل کنند.
  • کورتیکواستروئیدهای خوراکی یا تزریقی (مانند کورتون) عوامل ضدالتهابی قوی‌ای هستند که می‌توانند به‌طور مؤثری التهاب بیماری روماتیسم ستون فقرات را در بدن کاهش دهند. امامتأسفانه، استفاده طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدها می‌تواند عوارض جانبی زیادی برای بیمار ایجاد نماید. به‌طوری‌که معمولاً از آن‌ها برای دوره‌های کوتاه‌مدت استفاده می‌شود. این اثرات جانبی می‌تواند شامل مواردی همچون: آب‌مروارید، نازک شدن پوست و استخوان (پوکی استخوان)، کبودی، عفونت، دیابت و تخریب مفاصل بزرگ، مانند لگن، گردد.

 ازون تراپی

03

ازون درمانی در روماتیسم ستون فقرات می‌تواند باعث کاهش درد و التهاب گردد. جهت حفظ بهبودی بیمار، تکرار درمان توصیه می‌گردد.

فیزیوتراپی و بهبود وضعیت قرارگیری بدن

04

  • فیزیوتراپی – ازجمله تمرینات ورزشی و آموزش وضعیت صحیح قرارگیری بدن، برای حفظ عملکرد بیماران مهم است. در برخی از موارد شدید بیماری، یک دوره توان‌بخشی فشرده هنگام بستری شدن بیمار ممکن است لازم گردد.
  • داشتن یک برنامه فردی تمرینات ورزشی در خانه و یا انجام تمرینات تحت نظر مربی، بهتر از نداشتن برنامه درمانی است. شرکت در برنامه‌های گروهی فیزیوتراپی تحت نظارت متخصص بهتر از ورزش‌ فردی در خانه است. درنهایت ترکیب تمرینات فیزیوتراپی گروهی با تمرینات ورزشی در آب، بهتر از انجام دادن تمرینات فیزیوتراپی به‌تنهایی است.
  • تمرینات افزایش‌دهنده دامنه حرکتی ستون فقرات و تمرینات عمیق تنفسی، به حفظ تحرک ستون فقرات، وضعیت صحیح قرارگیری بدن و افزایش حجم قفسه سینه کمک خواهد نمود.
  • حفظ وضعیت صحیح قرارگیری بدن در طول فعالیت‌های روزانه و خوابیدن بر روی یک تشک سفت با بالش کم ارتفاع، می‌تواند میزان کیفوز (قوس بیش‌ازحد ستون فقرات) صدری را کاهش دهد.
  • آب‌درمانی و شنا برای حفظ تحرک و تناسب‌اندام بسیار عالی می‌باشد.

 مگنت درمانی

05

نشان داده‌شده است که یک دوره درمانی فشرده، با استفاده از پالس‌های میدان مغناطیسی، مؤثرتر از درمان‌های استاندارد می‌باشد. اثر ضد درد درمان مغناطیسی پالسی برای کل فرآیند درمان و به‌طورکلی افزایش کیفیت زندگی بیماران بسیار مفید است. برای درمان روماتیسم ستون فقرات، ترکیبی از مگنت درمانی با فرکانس پایین، و روش‌های درمانی قوی‌تر کاملاً توصیه می‌گردد.

ماساژ درمانی

06

برای درمان روماتیسم ستون فقرات، ماساژ درمانی می‌تواند بسیار بهتر از فعالیت‌های سنگین دیگر باشد. ماساژ درمانی از طرق مختلف می‌تواند به تسکین بدن کمک کرده و ذهن بیمار را آرام سازد. همانند نقش ماساژ درمانی در ورم مفاصل، این روش می‌تواند درد بیمار را کاهش داده و روند بهبودی را تحریک نماید.

برق‌درمانی (الکتروتراپی)

07

جریان یا پالس‌های الکتریکی خفیف می‌توانند درد عضلات را کاهش داده و فرایند ترمیم را تحریک نماید. تحریک الکتریکی عصب‌ها (TENS) با استفاده از یک جریان الکتریکی ضعیف، کمک می‌کند تا مغز شما پیام درد را مسدود نماید. برخی افراد استفاده از (TENS) را مفید می‌دانند.

جراحی

گاهی اوقات برای اصلاح تغییر شکل ستون فقرات و یا برای ترمیم مفاصل آسیب‌دیده دیگر، جراحی مفید خواهد بود. برای اصلاح تغییر شکل ستون فقرات ممکن است، استئوتومی مهره‌ها (برش و خارج کردن بخشی از استخوان‌ها) انجام شود، اما احتمال دارد عوارض عصبی قابل‌توجهی برای بیمار ایجاد شود. ممکن است تعویض کامل مفصل لگن و گاهی اوقات مفصل شانه نیز برای بیمار لازم گردد. احتمال دارد پس از تعویض کامل مفصل، هتروتوپ استخوانی (تشکیل استخوان‌های نابجا) تشکیل شود، به‌ویژه در اطراف مفصل ران. این عارضه را می‌توان با استفاده از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID) بعد از عمل جراحی کاهش داد.

پیشگیری


  • بیماری‌های قلبی عروقی (CVD)
  • روماتیسم ستون فقرات: می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی عروقی را افزایش دهد؛ مطالعات نشان داده است که روماتیسم ستون فقرات می‌تواند در میزان چربی‌ها اختلال ایجاد کرده و باعث تغییرات مویرگی گردد.
  • مهم است، عوامل خطرساز بیماری‌های قلبی عروقی مانند: سیگار کشیدن، بالا بودن شاخص توده بدنی (BMI)، کلسترول، سبک زندگی بی‌تحرک و بیماری‌های همراه، کنترل و اصلاح گردند.
  • پوکی استخوان: غالباً برای درمان پوکی استخوان و کاهش خطر ابتلا به شکستگی‌ها در افراد مبتلا به روماتیسم ستون فقرات از ” بیس فسفونات‌ها ” استفاده می‌شود.