دیسک بین مهره‌ای L4–L5:علائم و درمان

disk
دیسک بین مهره‌ای S1-L5 (مفصل لومبوساکرال): علائم و درمان
February 11, 2017
mz
بهترین دکتر متخصص زانو در تهران
February 26, 2017
l4

ستون فقرات شما، ستونی متشکل از چندین قطعه استخوانی است که بر روی یکدیگر چسبیده‌اند و دیسک‌های بین مهره‌ای به عنوان ضربه‌گیر در بین این استخوان‌ها عمل می‌کنند. گاهی اوقات این دیسک‌ها ممکن است متورم شده و یا از جای خود بیرون بزنند. علائم این عارضه به موقعیت دیسک آسیب‌دیده در ستون فقرات بستگی دارد. برآمدگی دیسک L4-L5 که باعث فشار بر روی عصب L5 می‌شود، یکی از شایع‌ترین موقعیت‌هایی است که عارضه فتق دیسک در آن اتفاق می‌افتد. برآمدگی این دیسک که در پایین کمر شما واقع شده است، باعث بروز یک سری علائم ناراحت کننده می‌شود.

ستون فقرات لومبار (پایین کمر) یک ساختار بسیار پیچیده است. برخی از علائم فتق دیسک از قبیل علائمی که در مورد دیسک L4-L5 دیده می‌شود، می‌تواند نشان‌دهنده فشردگی شدید و خطرناک یک عصب باشد. بنابراین در صورتی که چنین علائمی را در خود مشاهده کردید فوراً به پزشک مراجعه کنید، زیرا اگر این عارضه به موقع درمان نشود، می‌تواند به حد غیرقابل برگشتی برسد. علاوه بر آن، فتق دیسک می‌تواند مشکلات درازمدت یا فلج اندام‌های تحتانی شما را نیز به دنبال داشته باشد. جهت دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه می‌توانید با شماره‌های ۰۹۱۲۸۹۴۰۳۳۱ – ۶۶۵۷۶۹۹۱-۰۲۱ تماس حاصل نمایید.

برآمدگی دیسک چیست؟


برآمدگی دیسک که در اصطلاح پزشکی به آن فتق دیسک گفته می‌شود، هنگامی اتفاق می‌افتد که یکی از دیسک‌های بین مهره‌ای فرسوده می‌شود و آسیب‌دیدگی آن به حدی می‌رسد که ساختار دیسک تخریب می‌شود. هنگامی که جسم لایه خارجی ساختار یک دیسک ضعیف می‌شود، منافذی در آن به وجود می‌آید و بافت نرم و لزجی که هسته داخلی دیسک را تشکیل می‌دهد، از این منافذ به بیرون نشت می‌کند. در نتیجه، حجم دیسک کاهش پیدا می‌کند و بر روی ریشه عصب نخاعی مجاور آن فشار وارد می‌شود. از آنجایی که رشته‌های عصب از ریشه اعصاب نخاعی منشعب شده و به پاها و اندام‌های تحتانی می‌روند، فتق دیسک می‌تواند باعث شود که درد  ناشی از آن نیز به باسن و ران پا کشیده شود که به این عارضه در اصطلاح سیاتیک یا رادیکولوپاتی گفته می‌شود.

مهره L4-L5 چیست و چه مشکلاتی را شامل می‌شود؟


l41

مهره‌های L4 و L5 در واقع دو مهره‌ای هستند که در پایین‌ترین نقطه ستون فقرات لومبار قرار گرفته‌اند و همراه با دیسک بین آن‌ها، مفاصل، اعصاب و بافت‌های نرمی که به آنها متصل شده است، امکان عملکردها و حرکات خاصی از جمله حمایت از بالاتنه و حرکت بدن در جهات مختلف را برای ما فراهم می‌کنند.

اما قطعه L4-L5 با وجود بار سنگین و فشار زیادی که بر آن وارد می‌شود و دامنه حرکتی زیادی که دارد، همواره در معرض آسیب‌دیدگی، درد و تغییرات تخریبی قرار دارد. برخی از شایع‌ترین تغییرات تخریبی که در قطعه L4-L5 اتفاق می‌افتد، عبارت است از:

  • مهره L4 ممکن است بر روی مهره L5 به طرف جلو بلغزد و ریشه عصب در بین آنها گیر کند و باعث درد پایین کمر یا درد پا (سیاتیک ) شود.
  • دیسک L4-L5 که در بین مهره‌های L4 و L5 واقع شده است، ممکن است دچار فتق یا تخریب شود که در اثر آن، درد پا (سیاتیک) و پایین کمر به وجود می‌آید.
  • دو مفصل به نام مفصل‌های فاست که به مهره‌های L4 و L5 در پشت ستون فقرات متصل هستند، ممکن است دامنه حرکتی غیرطبیعی و محدودی پیدا کنند و یا دچار آرتروز شوند.
  • در پشت قطعه L4-L5 یک عصب وجود دارد که از این مهره‌ و از داخل کانال نخاعی به پشت هر دو پا کشیده می‌شود (که قسمتی از عصب سیاتیک را تشکیل می‌دهد). این عصب اصطلاحاً ریشه عصبی L4 نامیده می‌شود. در صورتی که قسمت‌های ملتهب شده دیسک که از داخل آن بیرون زده است، در تماس با این عصب قرار بگیرد و یا این عصب به وسیله هر عامل دیگری فشرده شود، درد ناشی از آن نیز در امتداد عصب به طرف باسن و پاها کشیده می‌شود (که به آن سیاتیک می‌گویند).

علائم فتق دیسک L4-L5


l45

درد

درد می‌تواند اولین نشانه فتق دیسک L4-L5 باشد. شما ممکن است درد را در قسمت پایین کمر  و نزدیک به بالای لگن احساس کنید. هنگامی که روی ماهیچه کنار ستون فقرات خود در نقطه‌ای که عصب فشرده شده است فشار می‌دهید، شدت این درد بیشتر می‌شود. همچنین ممکن است هنگامی که به طور ناگهانی سرفه یا عطسه می‌کنید، درد ناشی از دیسک ناگهان شدت پیدا کند. فعالیت‌های روزمره که مستلزم خم و راست شدن مکرر یا نشستن به مدت طولانی باشد نیز معمولاً درد کمر شما را شدیدتر می‌کند. حتی ممکن است شب‌ها نتوانید راحت بخوابید. درد از همان سمتی که ریشه عصب آن فشرده شده است، از کمر به طرف خارج کشاله ران یا قسمت جلوی ساق پا کشیده می‌شود. در واقع این‌ها قسمت‌هایی هستند که توسط عصب L5 عصب‌دهی می‌شوند. در صورتی که دیسک L4-L5 از هر دو طرف بر روی اعصاب نخاعی فشار وارد کند، ممکن است درد ناشی از آن را نیز در هر دو پا احساس کنید.

مور مور و بی‌حس شدن

احساسات شما به وسیله اعصاب از پوست به مغز شما منتقل می‌شوند. بنابراین فشرده شدن یک عصب به وسیله دیسک می‌تواند در روند انتقال سیگنال‌های عصبی اختلال ایجاد کند و یا سیگنال‌های اشتباهی به مغز بفرستد. فتق دیسک L4-L5 می‌تواند باعث مور مور شدن و یا حتی بی‌حس شدن پوست قسمت‌هایی از بدن که توسط عصب L5 عصب‌دهی می‌شوند، گردد. این حالت بیشتر در امتداد روی پا یا فضای بین انگشت شست و انگشت دوم پا اتفاق می‌افتد. مور مور و بی‌حس شدن ممکن است بسته به وضعیت کمر شما به طور متناوب عود و فروکش کند و یا حالت مداوم داشته باشد. معمولاً هنگامی که فشار ناشی از دیسک بر روی عصب L5 افزایش پیدا می‌کند، شدت این علائم نیز بیشتر می‌شود.

ضعف

مغز شما پیام‌هایی را از طریق اعصاب به ماهیچه‌های شما می‌فرستد و به آنها دستور منقبض شدن می‌دهد. فشرده شدن عصب L5 شما در اثر فتق دیسک، می‌تواند باعث احساس ضعف در عضلاتی که تحت تأثیر این عصب قرار دارند، شود. در این حالت شما مشاهده می‌کنید که توانایی شما در بلند کردن پا از روی زمین کاهش پیدا کرده است (که به این عارضه اصطلاحاً افتادگی پا گفته می‌شود) و یا به راحتی نمی‌توانید شست پای خود را بالا بیاورید. ضعف این عضلات می‌تواند خطر زمین خوردن شما را افزایش دهد، زیرا وقتی که راه می‌روید پنجه پای شما به زمین گیر می‌کند. تأخیر در رفلکس‌های تاندونی نیز می‌تواند نشان دهنده فشرده شدن عصب به خاطر فتق دیسک باشد. هنگامی که در حالت عادی با یک چکش رفلکس بر روی تاندون شما ضربه زده می‌شود، این تاندون ماهیچه شما را وادار به جهش می‌کند. اما هنگامی که عصب L5 شما فشرده می‌شود، سرعت واکنش عضلات شما نسبت به این محرک نیز کاهش پیدا می‌کند. این آزمایش رفلکس معمولاً بر روی تاندون همسترینگ که در پشت زانوی شما قرار گرفته است، انجام می‌شود.

علل درد مهره L4-L5


شایع‌ترین مشکلات مربوط به پایین کمر که باعث بروز درد در قطعه L4-L5 می‌شود، عبارتند از:

  • فتق دیسکL4-L5: شایع‌ترین نقطه‌ای که عارضه فتق دیسک در آن اتفاق می‌افتد، قطعه L4-L5 یا L5-S1 می‌باشد. این قطعات به علت مقدار زیاد وزنی که بر روی آنها وارد می‌شود و نیز دامنه حرکتی وسیعی که دارند، همواره در معرض آسیب‌دیدگی و فتق دیسک بین مهره‌ای هستند. وقتی که دیسک بین مهره‌ای L4–L5 آسیب می‌بیند، بافت قسمت داخلی آن به بیرون نشت می‌کند و به ریشه عصب مجاور آن فشار وارد می‌کند. در نتیجه درد ناشی از فشرده شدن عصب نیز در امتداد عصب به پایین کمر و پشت پاها کشیده می‌شود.
  • خرابی دیسک L4-L5: اگر دیسک L4-L5 که در بین مهره‌های L4 و L5 قرار گرفته است خراب و فرسوده شود، می‌تواند منجر به بروز درد پایین کمر و درد سیاتیک شود.
  • روماتیسم ستون فقرات L4-L5: ضعیف شدن استخوان‌ها، مفاصل و رباط‌های ستون فقرات می‌تواند باعث شود که مهره L4 بر روی مهره L5 به طرف جلو بلغزد و ریشه عصب L5 در بین آنها گیر کند. این حالت منجر به بروز درد و سایر علائم خواهد شد.

علاوه بر موارد فوق، چندین بیماری مربوط به پایین کمر نیز می‌توانند به سطوح مختلف ستون فقرات از جمله بر قطعه L4-L5 آسیب وارد کنند. تنگی کانال نخاعی (استنوز) و آرتروز، هر دو از علل شایع درد پایین کمر و پشت ران پا در افراد بالاتر از ۶۰ سال می‌باشند.

درمان


l46

پس از آنکه عارضه فتق دیسک به طور قطعی در شما تشخیص داده شد، متخصص طب فیزیکی روش‌های درمانی خاصی از قبیل استراحت، گرما و سرما درمانی، ورزش و مصرف داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی یا استروئیدهای خوراکی را به منظور تسکین علائم درد و ناراحتی شما تجویز خواهد کرد. درد و ناراحتی‌های ناشی از فتق دیسک در اغلب موارد با استفاده از همین درمان‌های حفاظتی تسکین پیدا می‌کند. اما در صورتی که درمان‌های حفاظتی مؤثر واقع نشود، احتمالاً متخصص طب فیزیکی روش‌های درمانی دیگری را به شما توصیه خواهد کرد.

در طول مدتی که بیمار منتظر است تا علائم فتق دیسک به خودی خود برطرف شود، می‌تواند از درمان‌های غیرجراحی برای تسکین درد و ناراحتی استفاده کند. این درمان‌ها شامل فیزیوتراپی، درمان‌های دستی، ماساژ، الکتروتراپی، مگنت درمانی، رادیوفرکوئنسی (RF) و شاک‌ویو می‌باشد. علاوه بر آن در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی پیشگام از جراحی‌های بسته نیز برای درمان دیسک کمر استفاده می‌شود. در جراحی‌های بسته، بسیاری از خطرات و مشکلات ناشی از جراحی باز ستون فقرات حذف می‌شود. روش‌های جراحی بسته کمر شامل تزریق اپیدورال، پی آر پی (PRP) و اوزون درمانی می‌باشد.

در صورتی که هیچ یک از این روش‌های درمانی در تسکین علائم دیسک کمر تأثیر نداشته باشد و درد شدید کمر به مدت بیش از ۶ هفته ادامه پیدا کند، از یک عمل جراحی به نام میکرودیسککتومی برای درمان این عارضه استفاده می‌شود.