پوکی استخوان: علائم، علل و درمان با روش های طب فیزیکی

miyofasial
درمان تریگرپوینت یا نقاط ماشه‌ای دردناک (سندروم درد میوفاسیال)
May 27, 2017
borsitzanoo1
علت و درمان بورسیت زانو (التهاب بورس مفاصل)
June 6, 2017
pookiostokhan

پوکی استخوان عارضه‌ای است که در آن استخوان‌ها شکننده شده و به راحتی ترک می‌خورند. پس از سن ۳۵ سالگی، تراکم استخوان‌ها کاهش یافته و در زنان یائسه نیز این فرایند تخریب استخوان‌ها سریع‌تر اتفاق می‌افتد. روش‌های درمانی پوکی استخوان علاوه بر داروهای تجویز شده برای این عارضه عبارت‌اند از قطع مصرف الکل و سیگار، کلسیم، ویتامین D و مهم‌تر از آن فیزیوتراپی و ورزش منظم و کافی.

پوکی استخوان یکی از علل اصلی ایجاد درد، کاهش کیفیت زندگی و از دست دادن توانایی است. به‌علاوه، زمانی که فرد به دلیل پوکی استخوان به شکستگی در استخوان‌های ستون فقرات مبتلا شود، خطر ایجاد این گونه شکستگی‌ها در آینده‌ای نزدیک برای او بسیار افزایش پیدا می‌کند. برای پیشگیری از این عوارض ضروری است که هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کرده و روش‌های درمانی مناسب مثل فیزیوتراپی  و مگنت تراپی را به کار بگیرید. شماره‌های تماس برای ارتباط با کلینیک تخصصی طب فیزیکی پیشگام جهت دریافت اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت ۰۹۱۲۸۹۴۰۳۳۱ – ۶۶۵۷۶۹۹۱-۰۲۱ می‌باشند.

پوکی استخوان چیست؟


pookiostokhan1

پوکی استخوان عارضه‌ای است که در طی آن، تراکم استخوان‌ها و استقامت آن‌ها در برابر فشار کاهش یافته و در نتیجه خطر شکستگی در استخوان‌ها بیشتر می‌شود. پوکی استخوان به معنی واقعی کلمه باعث ایجاد استخوان‌های پوک در بدن می‌شود که به‌ راحتی مانند اسفنج فشرده می‌شوند. این عارضه‌ی اسکلتی سبب تضعیف استخوان‌ها شده و منجر به ایجاد شکستگی‌های زیادی در آن‌ها می‌شود. استئوپنی عارضه‌ای است که در آن تراکم استخوان‌ها اندکی کاهش می‌یابد ولی شدت این عارضه به اندازه‌ی پوکی استخوان نیست.

علل و عوامل خطر


pookiostokhan2

در زیر به برخی از عواملی که می‌توانند خطر ایجاد پوکی استخوان را افزایش دهند اشاره می‌کنیم:

  • جنسیت زن
  • نژاد قفقازی یا آسیایی
  • چارچوب بدنی لاغر و کوچک
  • سابقه‌ی فامیلی پوکی استخوان
  • سابقه‌ی شکستگی استخوان در زمان بزرگسالی
  • سیگار کشیدن
  • مصرف بیش‌ازحد الکل
  • بی‌تحرکی
  • رژیم غذایی با سطح کلسیم پایین
  • تغذیه‌ی ناسالم و وضعیت سلامتی نامناسب
  • سوء جذب مواد غذایی
  • سطح پایین هورمون استروژن در خانم‌ها
  • سطح پایین هورمون تستوسترون در آقایان (هیپوگنادیسم)
  • شیمی درمانی
  • آمنوره (قطع قاعدگی)
  • التهاب مزمن به دلیل آرتروز التهابی مزمن در زانو، ستون فقرات و غیره و یا بیماری‌هایی مانند آرتریت روماتوئید و بیماری‌های کبدی.
  • عدم تحرک، مانند افرادی که سکته می‌کنند و یا وجود دیگر عارضه‌هایی که در راه رفتن تداخل ایجاد می‌کنند.
  • هیپرتیروئیدیسم یا پرکاری تیروئید
  • هیپرپاراتیروئیدیسم یا پرکاری پاراتیروئید
  • کمبود ویتامین D
  • برخی از داروهای خاص
  • بیماری‌های وراثتی مربوط به بافت همبند از جمله استئوژنز ایمپرفکتا، سندرم استئوپروز سودو گلیوما و بیماری‌های پوستی مثل سندرم مارفان و سندرم اهلر دانلس (هر یک از این علل وراثتی پوکی استخوان به شکل متفاوتی درمان می‌شوند)

علائم پوکی استخوان


از جمله شایع‌ترین علائم پوکی استخوان می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • کمردرد
  • کاهش قد با گذشت زمان
  • حالت خمیده‌ی بدن
  • شکستگی‌های مکرر استخوان‌ها (ستون فقرات، لگن یا مچ دست)

عوارض


پوکی استخوان ممکن است تا چندین دهه از زندگی فرد بدون بروز دادن هیچ علامتی وجود داشته باشد چرا که تا زمان شکستن استخوان‌ها، علامتی از این عارضه دیده نمی‌شود. شکستگی در اثر پوکی استخوان دردناک بوده و محل احساس درد نیز به محل ایجاد شکستگی بستگی دارد.

شکستگی مهره‌های کمر دردی حلقه مانند ایجاد می‌کند که از کمر به دو طرف بدن انتشار پیدا می‌کند. در طی چندین سال، شکستگی‌های مکرر ستون فقرات باعث درد پایین کمر و همچنین کاهش قد یا خم شدن ستون فقرات فرد به دلیل تخریب مهره‌ها می‌شود. تخریب مهره‌ها باعث ایجاد حالت قوز کرده در بخش فوقانی کمر می‌شود که این عارضه معمولاً در زنان مسن دیده می‌شود. شکستگی‌های ایجاد شده در طی انجام فعالیت‌های عادی به نام آسیب‌های خفیف یا شکستگی در اثر فشار شناخته می‌شوند.

شکستگی لگن معمولاً در اثر زمین خوردن ایجاد می‌شود. در افرادی که به پوکی استخوان مبتلا هستند، شکستگی  لگن ممکن است در اثر زمین خوردن‌های خفیف نیز ایجاد شود. همچنین ممکن است ترمیم شکستگی لگن پس از انجام عمل جراحی بسیار کند بوده و یا به ‌خوبی صورت نگیرد چرا که سرعت بهبودی استخوان بسیار پایین است.

تشخیص


انجام یک عکس‌برداری عادی با اشعه‌ی ایکس می‌تواند پوکی استخوان را مشخص کند چرا که استخوان‌ها بسیار سبک‌تر و شکننده‌تر از حالت عادی دیده می‌شوند. متأسفانه زمانی که اشعه‌ی ایکس بتواند پوکی استخوان را مشخص کند، تقریباً ۳۰ درصد از استخوان تخریب شده است. به‌علاوه، اشعه‌ی ایکس شاخص خوبی برای تعیین تراکم استخوان‌ها نیست. همچنین ممکن است ظاهر استخوان که در عکس‌برداری با اشعه‌ی ایکس دیده می‌شود، تحت تأثیر عواملی چون زاویه‌ی عکس‌برداری قرار گرفته باشد.

تراکم استخوان بیمار با تراکم استخوان‌های افراد سالم و جوان با جنسیت و نژاد مشابه مقایسه می‌شود. با انجام این مقایسه، نمره‌ای به نام نمره‌ی T به فرد داده می‌شود که نشان دهنده‌ی تراکم استخوان اوست.

  • نمره‌ی T در افراد مبتلا به پوکی استخوان -۲,۵ یا کمتر است.
  • نمره‌ی T افراد مبتلا به استئوپنی (عارضه‌ای بین حالت سالم و پوکی استخوان) بین -۱ و -۲,۵ می‌باشد.

در نظر داشته باشید که استئوپنی با وجود شدت کمتر نسبت به پوکی استخوان، زمانی که با دیگر عوامل خطر (مثل سیگار کشیدن، استفاده از کورتیزون و آستروئید، آرتریت روماتوئید، سابقه‌ی فامیلی پوکی استخوان و غیره) همراه باشد و بتواند خطر ایجاد شکستگی در ستون فقرات، لگن و دیگر استخوان‌های بدن را افزایش دهد، باید تحت مراقبت قرار گیرد. در این مرحله، ممکن است لازم باشد تا در طی یک برنامه‌ی درمانی، استئوپنی را با استفاده از دارو مورد درمان قرار داد.

درمان


هدف روش‌های درمانی پوکی استخوان، کاهش خطر شکستگی با جلوگیری از تخریب بیشتر استخوان‌ها و ترجیحاً افزایش تراکم و قدرت استخوان‌ها است. البته تشخیص زودهنگام و درمان به موقع پوکی استخوان می‌تواند به شکل قابل ‌ملاحظه‌ای خطر شکستگی‌ها را کاهش دهد ولی هیچ یک از روش‌های درمانی ارائه شده، درمان قطعی برای این عارضه نیستند. به‌عبارت ‌دیگر، بازسازی کامل استخوان ضعیف شده در اثر پوکی استخوان، کار بسیار دشواری است. در نتیجه، پیشگیری از پوکی استخوان به اندازه‌ی درمان آن مهم است. در زیر به روش‌های درمان و جلوگیری از پوکی استخوان برای سلامت استخوان‌ها اشاره می‌کنیم:

دارودرمانی

داروهایی که تخریب استخوان را متوقف کرده و استحکام آن را افزایش می‌دهند و همچنین داروهایی که باعث تقویت استخوان‌سازی می‌شوند می‌توانند برای درمان پوکی استخوان به کار گرفته شوند.

مگنت تراپی

pookiostokhan3

مگنت تراپی برای پوکی استخوان همانند مگنت درمانی برای آرتروز است. آهنرباهای استفاده شده باید تا حد امکان نزدیک به محل درد قرار بگیرند. همچنین برای پوکی استخوان از وسایل و کفش‌ها و کفی‌های طبی مشابه استفاده می‌شود.

شکستگی استخوان‌ها در عارضه‌ی پوکی استخوان بسیار شایع بوده و مگنت‌ها می‌توانند توانایی بدن برای ترمیم شکستگی‌های خود را افزایش دهند. اگر دچار شکستگی استخوان شدید، باید در اولین زمان ممکن، مگنت‌ها در نزدیک محل شکستگی قرار داده شوند. اگر استخوان شما گچ گرفته شده است، نمی‌توانید از این آهنرباها استفاده کنید ولی به‌محض باز کردن گچ باید برای نصب آن‌ها اقدام کنید. این آهنرباها سرعت جوش خوردن استخوان را افزایش داده و همچنین رشد سلولی در اطراف محل شکستگی را تحریک می‌کنند.

فیزیوتراپی و ورزش

Capture112

از آنجایی‌که ورزش کردن برای داشتن استخوان‌های قدرتمند ضروری است، برنامه‌ی درمانی یا پیشگیری از پوکی استخوان شما ممکن است شامل برنامه‌ی فیزیوتراپی نیز باشد. این برنامه به شما آموزش می‌دهد که چگونه ورزش‌های مناسب را در زندگی خود جای دهید. کارهایی که در فیزیوتراپی انجام می‌دهید تا حد زیادی به خود شما بستگی دارند مانند علت ایجاد پوکی استخوان، سطح تناسب‌اندام، میزان خطر ابتلا به شکستگی‌های ستون فقرات و توانایی‌های بدن شما. با این‌حال، فیزیوتراپیست به شما کمک می‌کند تا یک برنامه‌ی ورزشی شامل تمرینات تحمل وزن (مانند پیاده‌روی و تنیس) و تمرینات تقویتی (مانند وزنه‌برداری) را طراحی کنید.

بسته به نیازهای شما، ممکن است فیزیوتراپیست بر روی تعادل و حالت بدن شما نیز کار کند. تعادل بهتر به پیشگیری از زمین خوردن کمک می‌کند. حالت بدن نیز در طول زندگی شما اهمیت فراوانی داشته (همان‌گونه که از مادر خود می‌شنیدید) ولی اگر به پوکی استخوان مبتلا بوده و یا احتمال ابتلا به این عارضه وجود داشته باشد، اهمیت این موضوع بیشتر خواهد شد. حالت نامناسب بدن به معنی خمیده بودن بیش ‌از حد بخش فوقانی کمر شما است. خم شدن کمر فشار بیشتری را بر روی ستون فقرات وارد کرده و خطر ایجاد شکستگی در این ناحیه را افزایش می‌دهد.

اوزون تراپی

pookiostokhan4

اوزون درمانی می‌تواند در پیشگیری از پوکی استخوان و مبارزه با علائم آن به شما کمک کند. از جمله مزایای اوزون تراپی می‌توان به مبارزه با التهاب، کاهش درد، تقویت جذب کلسیم و تسریع روند بهبودی اشاره کرد. همچنین اوزون می‌تواند به شما برای مبارزه با آرتروز، آلزایمر کمک کرده و گردش خون و وضعیت سلامت عمومی شما را بهبود بخشد.

پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی)

pookiostokhan5

پی آر پی یک روش درمانی مؤثر برای برخی از عارضه‌های ارتوپدیک از جمله شکستگی‌ها است. این روش را می‌توان برای درمان پوکی استخوان که در طی آن استخوان‌ها ضعیف و شکننده می‌شوند نیز به کار گرفت. پی آر پی یا پلاسمای غنی از پلاکت یک محلول غلیظ از سلول‌های پلاکت است که از خون خود بیمار گرفته می‌شود. این پلاکت‌ها دارای فاکتورهای رشد هستند که در روند بهبودی عارضه‌های مزمن به کار می‌روند.

تغییر در سبک زندگی

از جمله این تغییرات می‌توان به ترک سیگار، عدم استفاده‌ی بیش ‌از حد از الکل، ورزش منظم و رعایت یک رژیم غذایی متعادل و داری مقادیر کافی کلسیم و ویتامین D اشاره کرد.